در این مقاله ابتدا پرسش های اصلی در تبیین تکاملی دین مطرح و سپس پاسخ هایی به عنوان فرضیه هایی ارائه می شوند. فرضیه ی دین به مثابه محصول جانبی، به طور مختصر معرفی می شود و سپس نقد ریچارد سوسیس ارائه می شود. ریچارد سوسیس برای نقد فرضیه ی محصول جانبی از تعریف دین شروع می کند و با در نظر گرفتن دین به مثابه یک نظام، مبنای نقد خود را فراهم می کند. ریچارد سوسیس معتقد است نظام دینی از به هم آمیختگی عناصر اصلی ای تشکیل شده است که شامل فرایندهای شناختی و رفتاری مختلف می شود. ارزیابی های شناختی تنها یک جنبه از دین را مشخص می کنند؛ اما دین، نظام جامعی است که باید عملکرد کلی آن را بررسی کنیم. حتی اگر ارزیابی های شناختی دقیق باشند و نشان دهند که باورهای فراطبیعی، محصول جانبی برخی از کارکردهای مغزی اند؛ این موضوع نمی تواند مشخص کند که آیا نظام دینی به شکل کلی عامل سازگاری است یا نه؟ ریچارد سوسیس بعد از این مرحله به سراغ مفهوم «محصول جانبی» می رود و با یک تحلیل علمی نشان می دهد که دین را می توان به مثابه یک سازگاری ثانویه و یا اکسپتیشن قلمداد کرد نه محصولی جانبی.